ما وقتی از کارکرد درست خودرو حرف می زنیم، باید به چند قطعه ساده اما مهم هم توجه کنیم. یکی از همین قطعات، تسمه ماشین است. این قطعه در ظاهر خیلی ساده به چشم می خورد، اما در عمل بخش های مهمی از موتور را به حرکت درمی آورد و نظم کار آن ها را نگه می دارد. در هر خودرو، بسته به مدل و نوع طراحی موتور، ممکن هست یک تسمه یا چند تسمه جدا وجود داشته باشد. هر کدام از این تسمه ها وظیفه خاصی داشته و نبود یا خرابی آن ها می تواند دردسر زیادی برای خودرو به همراه داشته باشد. ما اگر این بخش ها را بهتر بشناسیم، نگهداری خودرو را هم دقیق تر انجام می دهیم. در ادامه مقاله با ما همراه بمانید.

انواع تسمه ماشین

از مهم ترین انواع تسمه ماشین می توانیم به موارد زیر اشاره نماییم:

تسمه تایم

یکی از مهم ترین بخش هایی که در بحث تسمه ماشین مطرح می شود، تسمه تایم نام دارد. اگر به بخش جلوی موتور یا اطراف محفظه تایمینگ نگاه کنیم، در بعضی خودروها یک تسمه دندانه دار دیده شده که میل سوپاپ و میل لنگ را به هم وصل می کند. این همان تسمه تایم هست. در خیلی از خودروهای جدید، این قطعه با زنجیر جایگزین شده، اما هنوز هم در بسیاری از خودروها، مخصوصاً بعضی مدل های داخلی، از تسمه تایم استفاده می شود.

تسمه تایم از راه چند پولی، حرکت میل لنگ را به میل سوپاپ منتقل کرده و بین این دو بخش هماهنگی دقیق به وجود می آورد. در گذشته به این قطعه تسمه گیلمر هم می گفتند. وظیفه اصلی آن فقط چرخاندن میل سوپاپ نیست، بلکه مهم تر از آن، تنظیم زمان باز و بسته شدن سوپاپ ها در لحظه درست است.

در واقع اسم تایمینگ هم از همین جا می آید، چون این تسمه زمان بندی عملکرد سوپاپ ها را کنترل می کند. اگر این زمان بندی به هم بخورد، موتور دیگر مثل قبل کار نمی کند و حتی ممکن بوده آسیب جدی ببیند. به همین دلیل، در سرویس های دوره ای تسمه ماشین باید توجه ویژه ای به تسمه تایم داشته باشیم.

تسمه پروانه

در بعضی خودروها، برای چرخاندن پروانه خنک کننده از تسمه جداگانه استفاده می شود. اگر خودرو فن برقی نداشته باشد و از پروانه مکانیکی بهره ببرد، این تسمه نقش مهمی پیدا می کند. در بعضی موتورها، تسمه مارپیچی یا همان تسمه دینام این کار را انجام می دهد، اما در برخی مدل ها، تسمه پروانه به طور مستقل برای این وظیفه در نظر گرفته شده است. ما در بررسی تسمه ماشین باید این بخش را هم جدی بگیریم، چون ارتباط مستقیم با دمای موتور خواهد داشت.

این تسمه معمولاً پروانه را به حرکت درمی آورد و گاهی به پولی واترپمپ هم وصل می گردد. در چنین حالتی، هم در خنک کاری رادیاتور نقش داشته و هم به گردش مایع خنک کننده در موتور کمک می نماید. یعنی اگر این تسمه درست کار نکند، روند خنک سازی موتور هم ضعیف می شود.

اگر تسمه پروانه پاره شود، موتور نمی تواند به درستی خنک بماند. در نتیجه دمای پیشرانه بالا می رود و همین گرمای زیاد، زمینه خرابی های گران قیمت را ایجاد خواهد کرد. ما در سرویس های دوره ای تسمه ماشین باید حتماً وضعیت این تسمه را ببینیم، به خصوص اگر خودرو از نوعی باشد که هنوز از پروانه مکانیکی استفاده می کند. یک بازبینی ساده می تواند از هزینه های سنگین بعدی جلوگیری به عمل آورد.

تسمه دینام

نوع دیگری از تسمه ماشین که در خودروهای زیادی به چشم می خورد، تسمه دینام است. در بعضی خودروها، یک تسمه مارپیچی همه کارها را بر عهده می گیرد و نیرو را هم زمان به بخش هایی مثل دینام، کمپرسور کولر، پمپ هیدرولیک فرمان، هرزگردها و چند قسمت دیگر منتقل می کند. اما در بعضی طراحی ها، چنین امکانی وجود ندارد و خودرو از تسمه دینام جداگانه استفاده می کند.

در این حالت، وظیفه اصلی تسمه دینام این هست که فقط دینام را بچرخاند. البته در بعضی خودروها، همین تسمه ممکن هست پمپ هیدرولیک فرمان را هم به حرکت درآورد. ما وقتی درباره تسمه ماشین صحبت می کنیم، باید بدانیم که نبود تسمه دینام یعنی نبود شارژ برای باتری و نبود برق کافی برای دینام. در چنین شرایطی، خودرو به خوبی روشن نمی ماند و ادامه حرکت هم با مشکل روبه رو می شود.

برای نمونه، در برخی خودروها مثل پژو پارس، از تسمه مارپیچی استفاده شده و چند وظیفه هم زمان روی همان تسمه قرار گرفته است. اما در بعضی مدل های دیگر مثل پراید و خانواده ساینا، تسمه دینام و تسمه کولر جدا از هم کار می کنند. همین تفاوت نشان می دهد که تسمه ماشین در هر خودرو بسته به طراحی موتور، شکل خاصی داشته و ما نباید همه خودروها را یکسان در نظر بگیریم.

اگر تسمه دینام آسیب ببیند یا پاره شود، دینام دیگر برق تولید نکرده و باتری هم شارژ نخواهد شد. در نتیجه خودرو خیلی زود با افت برق و خاموشی روبه رو می گردد. پس این تسمه هرچند کوچک به نظر می رسد، اما نقش آن بسیار مهم هست و باید در بازدیدهای دوره ای بررسی شود.

 جمع بندی

ما وقتی از تسمه ماشین حرف می زنیم، فقط با یک قطعه ساده روبه رو نیستیم. این بخش در واقع یکی از پایه های اصلی کار موتور به شمار می آید. تسمه تایم زمان بندی دقیق موتور را حفظ نموده، تسمه پروانه در خنک کاری نقش دارد و تسمه دینام هم برق رسانی خودرو را پشتیبانی می کند. هر کدام از این تسمه ها اگر دچار مشکل شوند، کل عملکرد خودرو تحت تأثیر قرار می گیرد.

پس بهتر هست در سرویس های دوره ای، وضعیت تسمه ها را با دقت بررسی کنیم و به نشانه های فرسودگی بی توجه نباشیم. تعویض به موقع تسمه ماشین و قطعات وابسته به آن، از خرابی های سنگین و هزینه های بالا جلوگیری می نماید. اگر این قطعات را جدی بگیریم، هم عمر موتور بیشتر شده و هم خیال ما از بابت کارکرد خودرو راحت تر خواهد بود. برای دریافت اطلاعات بیشتر می توانید با کارشناسان مجموعه ایساکو زنجان در تماس بمانید.

 سوالات متداول

 ۱) تسمه تایم چه کاری در خودرو انجام می دهد؟

تسمه تایم میل لنگ و میل سوپاپ را هماهنگ نگه می دارد. این هماهنگی برای باز و بسته شدن درست سوپاپ ها لازم است. اگر این تسمه آسیب ببیند، موتور با خطر خرابی جدی روبه رو می شود.

 ۲) تسمه پروانه اگر پاره شود چه اتفاقی می افتد؟

در این حالت پروانه خنک کننده دیگر درست نمی چرخد. دمای موتور بالا می رود و سیستم خنک کاری ضعیف می گردد. ادامه رانندگی می تواند آسیب های پرهزینه به همراه داشته باشد.

 ۳) تسمه دینام چرا مهم است؟

تسمه دینام باعث چرخش دینام و تولید برق خواهد شد. اگر این تسمه از کار بیفتد، باتری شارژ نمی شود.